HAYDN. Pory dnia | Berenice


15 grudnia 2017, godz. 19.00
Zamek Królewski w Warszawie

baner-600x600

Któż nie zna sławnych Pór roku Vivaldiego? Poświęcone tym astronomicznym okresom oratorium skomponował także w późnej fazie swej twórczości Joseph Haydn, a ciekawostką wczesnej fazy są trzy symfonie poświęcone innym porom – dnia. Istnieją wzmianki, że miało być ich cztery (podobnie jak w cyklu kantat Telemanna o tym samym tytule – być może znanych Haydnowi?), lecz jeśli należała do nich Noc, to nie zachowała się i dziś na cykl składają się trzy: Poranek, Południe i Wieczór, anonsowane w partyturach francuskimi tytułami. Co ciekawe – jest to jedyny cykl symfoniczny powiązany wspólnym programem w całej, ogromnej spuściźnie tego autora. Powstał zapewne około 1761 roku, niedługo po objęciu przez wielkiego kompozytora funkcji wicekapelmistrza zespołu księcia Pála Esterházy’ego (który wkrótce zmarł, a w służbie jego następcy Miklósa przyszło Haydnowi spędzić kolejne twórcze dekady). Te pełne rokokowego wdzięku utwory są świadectwem intensywnego poszukiwania nowego wyrazu dla prostej dotąd sinfonii o barokowej proweniencji i przeobrażania jej w dojrzałą, klasyczną symfonię. Przed finałami pojawia się tu (i zagości na długo) menuet, a ciekawa i nowatorska orkiestracja przewiduje efektowne partie solowe dla znakomitych muzyków książęcej kapeli. Sama tematyka ilustrowana jest subtelnymi „figurami”, jak crescendo – alegoria wschodu słońca w Poranku, wzruszająca, recytatywna „modlitwa” w symfonii południowej czy gwałtowna burza w finale Wieczoru.
Trzydzieści lat później, po śmierci księcia-chlebodawcy, sławny już Haydn przyjął zaproszenie do Londynu, gdzie witano go z wielkim szacunkiem i admiracją. Zawarte tam kontrakty zakładały, prócz skomponowania symfonii (dwóch słynnych cykli zwanych „Symfoniami londyńskimi”), także zamówienie na operę L’anima del filosofo – jednak z powodów finansowych premierę odwołano i dzieło pozostało nieukończone. Było to ostatnie spotkanie kompozytora z gatunkiem operowym, a właściwie prawie ostatnie. Podczas drugiej wizyty w Londynie, w roku 1795, napisał bowiem dla włoskiej śpiewaczki Brigidy Banti scenę dramatyczną Berenice, che fai, wykorzystując ekspresyjny tekst z tragedii Antigono Pietra Metastasia (muzykę do niej skomponował m.in. Gluck), Berenika opłakuje w nim (domniemaną) samobójczą śmierć ukochanego Demetria. Brigida Banti należała do najwyżej cenionych śpiewaczek swej epoki i była wówczas u szczytu sławy, choć jej wykonanie Scena di Berenice nie wzbudziło entuzjazmu krytyków. Być może wynikało to z niedyspozycji śpiewaczki lub – co bardziej prawdopodobne – pewnej konfuzji z powodu zadziwiających modulacji użytych przez Haydna. Banti, wedle współczesnych relacji, nigdy nie opanowała czytania nut, uczyła się swoich partii ze słuchu na pamięć i zapewne nie nawykła do dzieł o tak wyszukanej harmonii. W Berenice, che fai Haydn pokazuje ogromne mistrzostwo w umuzycznianiu włoskiego tekstu, także partia orkiestrowa opracowana jest doskonale i nieszablonowo – wypada tedy żałować, że okoliczności nie pozwoliły mu w późnym okresie zmierzyć się z godnym jego talentu librettem. Wypada też cieszyć się, że podczas koncertu Polskiej Orkiestry Sinfonia Iuventus w postać targanej wielkimi emocjami Bereniki wcieli się jedna z najznakomitszych śpiewaczek, pochodząca z Ukrainy, a od lat mieszkająca w Polsce Olga Pasiecznik, uwielbiana przez publiczność za wiele niezapomnianych ról operowych, oratoryjnych i cudowne kreacje repertuaru pieśniowego. Koncert poprowadzi Gabriel Chmura, który w latach 2001–2007 pełnił funkcję dyrektora artystycznego Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach. Obecnie współpracuje z Teatrem Wielkim w Warszawie i Poznaniu, gdzie jest dyrektorem artystycznym. Ceniony na estradach i scenach wielu krajów, często współpracuje też z Polską Orkiestrą Sinfonia Iuventus, z którą w 2017 roku nagrał doskonale przyjętą płytę z symfoniami Prokofiewa i Wajnberga.

Wykonawcy:
Olga Pasiecznik – sopran
Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus
Gabriel Chmura | dyrygent

W programie:
Joseph Haydn VI Symfonia D-dur „Poranek” Hob I: 6
Scena di Berenice Hob. XXIVa:10
VII Symfonia C-dur „Południe” Hob. I: 7
VIII Symfonia G-dur „Wieczór” Hob. I: 8

Bilety dostępne na bilety24 i ebilet

Patronat medialny:  Art PostPrestoPrzeglądpolmic.pl

 

Bilety dostępne na:
www.ebilet.pl
, w punktach InfoKraków oraz w kasie Filharmonii Krakowskiej