Szostakowicz | Brahms | PRZEŁOŻONY!

KONCERT PRZEŁOŻONY

28 marca 2020, godz. 19.00
Studio Koncertowe Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego, Warszawa

Wykonawcy:
Alicja Śmietana | skrzypce
Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus im. Jerzego Semkowa
Marek Pijarowski | dyrygent

Program:
Dymitr Szostakowicz – I Koncert skrzypcowy a-moll op. 77
przerwa
Johannes Brahms – I Symfonia c-moll, op. 68

fot. Łukasz Rajchert

Johannes Brahms po porażce źle przyjętego przez publiczność i krytykę I Koncertu fortepianowego (1859) niemal przez dwie dekady nie przedstawił nowego dzieła z udziałem wielkiej orkiestry. Choć pierwszą ze swych czterech symfonii począł szkicować już w roku 1855, to wykonanie jej ostatecznej wersji miało miejsce ponad 20 lat później, w 1876! Przyjęto ją wówczas z entuzjazmem, a wielu krytyków  porównywało ją z dziełami Beethovena, nazywając emfatycznie „Dziesiątą” – ku pewnej irytacji samego autora, który istotnie wielbił ostatniego z klasyków i czuł się jego duchowym spadkobiercą, ale na pewno nie epigonem. Mimo zewnętrznie klasycznych rysów, Symfonia c‑moll nasycona jest arcyromantyczną ekspresją. Ogromne wrażenie robi otwierająca dzieło introdukcja na tle miarowych niczym bicie serca uderzeń w kotły. Zewnętrznym (i od razu zauważonym przez słuchaczy) odwołaniem do Beethovena jest podniosły, hymniczny charakter głównego tematu finału, który zdaje się nawiązywać do melodii Ody do radości z jego IX Symfonii.

Spośród kompozytorów XX stulecia niewielu było tak oddanych gatunkowi symfonicznemu jak Dmitrij Szostakowicz, a jego różnorodne formalnie i zachwycające szczególną ekspresją dzieła tego gatunku weszły na stałe do filharmonicznego kanonu. Ciekawostką jest, że spod jego pióra wyszły tylko trzy „pary” koncertów, po dwa na skrzypce, na wiolonczelę i na fortepian, i dzieła te – choć ogromnie wartościowe – na ogół ustępują popularnością symfoniom. Tym bardziej warto docenić szansę podziwiania przepięknego i bardzo oryginalnego w swej konstrukcji I Koncertu a‑moll na skrzypce i orkiestrę. Powstawał w szczególnie trudnym, powojennym okresie nasilenia stalinowskich represji i nacisków wobec twórców – było to jedno z dzieł pisanych wówczas „do szuflady”, na tryumfalną premierę w 1955 r. w wykonaniu genialnego Dawida Ojstracha (konsultującego też detale skrzypcowej faktury) czekać musiało na czas po śmierci dyktatora.

Wykonawczynią partii solowej Koncertu będzie znakomita wiolinistka Alicja Śmietana, która swój międzynarodowy debiut miała podczas koncertu z orkiestrą Academy of St. Martin in the Fields pod batutą Sir Neville’a Marrinera w 2003 roku. Od tamtej pory współpracuje jako solistka z wieloma światowej sławy orkiestrami i zespołami kameralnymi, jest laureatką licznych międzynarodowych konkursów, nagród i stypendiów. W roku 2009 została zaproszona przez Nigela Kennedy’ego do wspólnego założenia i współdyrekcji nowej orkiestry Orchestra of Life, z którą koncertowała w najbardziej znaczących salach koncertowych w Europie. Prowadzący koncert Marek Pijarowski to jeden z czołowych polskich dyrygentów swego pokolenia, aktywny na wielu międzynarodowych estradach, ceniony jako pedagog i juror konkursów. Po studiach w Akademii Muzycznej we Wrocławiu w klasie Tadeusza Strugały doskonalił swe umiejętności w Weimarze u Arvida Jansonsa oraz w Wiedniu, u Carla Österreichera  W 1975 otrzymał stanowisko II dyrygenta, a od 1980 do 2002 był dyrektorem naczelnym i artystycznym Filharmonii Wrocławskiej. Obecnie jest dyrygentem-szefem Orkiestry Filharmonii Poznańskiej. [Piotr Maculewicz]

Sinfonia Iuventus zastrzega możliwość zmiany programu i wykonawców.