30. Wielkanocny Festiwal Ludwiga van Beethovena Koncert Symfoniczny
Twory Prometeusza op. 43, jedyny balet Ludwiga van Beethovena, został napisany w 1800/1801 we współpracy z choreografem Salvatore Viganò. Dzieło osadzone jest w duchu oświeceniowego humanizmu; mityczny tytan nie tylko obdarzył ludzi boskim ogniem, ale też uszlachetnił ich poprzez kontakt ze sztuką na Parnasie. Muzycznie balet składa się z uwertury (wykonywanej niekiedy autonomicznie) oraz 16 numerów tanecznych ujętych w dwa akty; dziś w salach koncertowych najczęściej funkcjonuje w formie suity orkiestrowej. Kluczowe znaczenie dla historii muzyki ma finałowy kontredans. Jego prosty temat stał się dla Beethovena symbolem twórczej siły, wykorzystał go także w 12 Kontredansach WoO 14 (nr 7, 1801), a później nadał tej melodii rangę symboliczną, czyniąc ją fundamentem Wariacji fortepianowych op. 35 (1802) oraz wariacyjnego finału monumentalnej III Symfonii „Eroica” (1804). Tym samym prosta taneczna melodia stała się muzyczną ikoną heroizmu i symbolem niezwykłej kreatywności swego twórcy.
III Koncert fortepianowy c-moll op. 37 (1803) stanowi fascynujący manifest artystycznej niezależności Beethovena wobec konwencji epoki i dzieło „graniczne”, w którym klasyczna forma spotyka się z zapowiedzią romantycznego buntu. Wybór tonacji c-moll nie jest przypadkowy – to dla autora tonacja „patetyczna”, nasycona szczególnym dramatyzmem. Czytelną inspirację stanowił niewątpliwie Mozart i m.in. jego Koncert KV 491. Fortepian staje się tu równorzędnym, symfonicznym partnerem dla orkiestry, a wirtuozeria zostaje podporządkowana dramatycznej, heroicznej ekspresji. Premiera dzieła 5 kwietnia 1803 w Theater an der Wien przeszła do legendy – Beethoven grał partię solową niemal ją improwizując, z kart na których były tylko skromne szkice. Partię solową wykona Seth Schultheis – młody amerykański pianista należący do najciekawszych talentów swojego pokolenia, laureat I nagrody Telekom Beethoven Competition w Bonn (2025), jednej z najważniejszych międzynarodowych rywalizacji pianistycznych poświęconych muzyce Beethovena.
Mendelssohnowska IV Symfonia A-dur „Włoska” op. 90 to muzyczny owoc młodzieńczej podróży po Italii (1830–1831). Choć jej londyńska premiera w 1833 roku była ogromnym sukcesem, autor rewidował partyturę aż do śmierci w 1847 roku; wydano ją dopiero pośmiertnie. Dzieło stanowi swoiste geograficzne pendant do bardziej surowej w wyrazie Symfonii „Szkockiej”, tworzonej niemal równolegle. „Włoskość” przejawia się nie w określonym programie, ale w nastrojach i subtelnych stylizacjach. Allegro zdaje się promieniować energią południowego słońca, zaś nastrojowe Andante interpretuje się jako echo rzymskich procesji lub też hołd dla mentorów Mendelssohna: Goethego i jego ulubionego kompozytora Carla Zeltera (poprzez muzyczne nawiązanie do jego ballady Król z Thule wg Fausta). Trzecia część przywołuje klimat dwornych menuetów, natomiast finał to brawurowy popis orkiestrowej wirtuozerii w rytmie ludowych tańców: saltarello oraz taranteli. Intrygującym zabiegiem jest plan tonalny – symfonia zaczyna się w świetlistym A-dur, a kończy w minorowym a-moll. To arcydzieło wczesnego romantyzmu, łączące klasyczną klarowność z osobistym zachwytem dwudziestoletniego geniusza nad kulturą i krajobrazem Południa.
Dyrygować będzie Alexander Humala – dyrektor artystyczny Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie, dyrygent o szerokich zainteresowaniach repertuarowych, wysoko ceniony przez publiczność i krytykę w wielu krajach.