Moss | Mozart | Wagner
Piotr Paleczny wystąpi z Sinfonią Iuventus już 11.04!
Kwietniowy koncert pod batutą Wojciecha Rodka, dyrektora Polskiej Orkiestry Sinfonia Iuventus, będzie okazją do spotkania z prawdziwą legendą polskiej pianistyki – Piotrem Palecznym. Atrakcyjny program obejmie jeden z najsławniejszych koncertów fortepianowych Mozarta, ciekawie dobraną antologię orkiestrowych wstępów do scenicznych dzieł Richarda Wagnera oraz efektowny symfoniczny utwór Piotra Mossa, polskiego kompozytora, którego kariera szczególnie związana jest z Francją.
Koncert fortepianowy d-moll KV 466 Mozarta powstał w lutym 1785 roku w Wiedniu, w okresie największych triumfów autora jako pianisty i organizatora własnych „akademii”, występów, które pozwały mu ratować jego zawsze trudną sytuację finansową; prawykonanie odbyło się niemal natychmiast po ukończeniu partytury. Już tonacja d-moll, u Mozarta związana z ekspresją elegijną lub nawet tragiczną, zapowiada dzieło o wyjątkowej wyrazowej intensywności. Orkiestra współtworzy tu symfoniczną narrację, a fortepian nie dominuje, lecz prowadzi stały dialog z zespołem. Pierwsza część przynosi tematy pełne dramatyzmu i kontrastów, Romanzę w B-dur otwiera liryczna kantylena, lecz jej środkowy epizod gwałtownie przywraca minorowy ton i nagły gest tragizmu. Finał, znów burzliwy i niespokojny, zmierza ku pełnemu blasku D-dur finałowej cody. Koncert ten był szczególnie ceniony przez Beethovena, który wykonywał go publicznie i skomponował własne kadencje; w XIX wieku stał się jednym z najbliższych romantykom dzieł Mozarta, podziwianym za siłę wyrazu i emocjonalną głębię. Utwór wykona Piotr Paleczny, jeden z najwybitniejszych polskich pianistów i pedagogów, laureat wielu międzynarodowych konkursów, w tym III nagrody na VIII Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Jego koncertowa kariera obejmuje występy w najsłynniejszych salach świata i liczne, wysoko cenione nagrania. Jako długoletni profesor, juror prestiżowych konkursów, dyrektor artystyczny festiwali przyczynił się znacząco do promocji polskiej muzyki i wychowania kolejnych pokoleń pianistów.
Wagnerowska koncepcja uwertury ewoluowała od form konwencjonalnych do organicznie zintegrowanych z dramatem preludiów / Vorspielów, które nie tylko wprowadzają w dzieło, ale od początku kształtują strukturę i ideowe przesłanie dramatu muzycznego. Uwertura do Tannhäusera utrzymana jest jeszcze w tradycyjnym stylu, anonsując pojawiające się w operze tematy muzyczne i wątki – hymniczna pieśń pielgrzymów jako symbol duchowości i zmysłowa muzyka Venusberg jako emblemat cielesności. Preludium do I aktu Lohengrina to muzyczna wizja boskiego i mistycznego światła – motyw „Świętego Graala” stopniowo wznosi się w orkiestralnym crescendo, w sposób niemal hipnotyczny łączy w sobie eteryczne brzmienia i bogactwo instrumentalnych barw, zapowiadając dramatyczną opowieść o tajemniczym rycerzu i odkupieniu. Radykalna przemiana dokonała się w epokowym preludium do I aktu Tristana i Izoldy, jednym z najbardziej przełomowych dzieł w historii muzyki: już na początku Wagner wprowadza słynny tajemniczy „akord tristanowski” – dysonans, który nie rozwiązuje się w tradycyjny sposób. Po nim następuje ciąg „błądzących harmonii”, kreując emocjonalne napięcie i uczucie niespełnionego pragnienia – symbol tragicznego uczucia protagonistów. Nawiązująca do finałowej sceny dramatu eufoniczna Liebestod przenosi nas do mistycznej jedności Tristana i Izoldy, dla których jedyną drogą do wyzwolenia jest miłość przemieniona przez śmierć.
Utwór Dédicace VIII na orkiestrę Piotra Mossa (należący do numerowanego cyklu muzycznych „dedykacji” o różnej obsadzie i charakterze), kompozytora od dekad aktywnego głównie we Francji, lecz zachowującego też bliskie więzi z Polską, powstał w roku 2017 dla paryskiej Orchestre Colonne i jej jest dedykowany (stanowiąc wyraz sentymentu dla zespołu, który jako pierwszy grał utwory autora we Francji i często do nich powracał). To jednoczęściowa kompozycja zestawiona z kilku krótkich muzycznych „scen”, silnie skontrastowanych emocjonalnie. Jak pisze sam autor: „Spokój epizodów lirycznych zderza się tu z wybuchami orkiestrowych tutti, dramatyczny patos fanfar znajduje uspokojenie w delikatnych frazach smyczków. To cykl obrazów muzycznych, ułożonych jak w kalejdoskopie, żaden z nich nie ma tu roli nadrzędnej, wszystko układa się w mozaikę wahań i zapytań… Warto zwrócić uwagę na pojawiające się pod koniec utworu solo wiolonczelowe; wiolonczeli poświęciłem chyba najwięcej miejsca w mojej twórczości”.
Szczegóły: Kalendarium
